دینور (ماه الکوفه)(تهیه و تنظیم=اقبال امیری)
دینور در مسیر جاده خراسان و در فاصله سه بارانداز (مرحله) با کرمانشاه قرار دارد. با این که یعقوبی آن را شهر بزرگی معرفی کرده است، مستوفی در قرن هفتم میگوید شهری کوچک است. ممکن است در میان قرن سوم تا هفتم در اثر جابهجایی جمعیتی از وسعت آن کاسته شده باشد. یعقوبی ترکیب جمعیتی آن را از عرب و عجم دانسته و میگوید: این شهر در زمان خلافت عمر فتح گردید
این شهر به جهت آن که خراج و مال آن به حساب بخشهای اهل کوفه حمل میشده است، آن را «ماه الکوفه» نامیدهاند. مبلغ خراج آن به جز املاک سلطنتی، پنج میلیون و هفتصد هزار درهم است.( هوای دینور معتدل و آبش فراوان و محصولاتش غله و میوه است
یاقوت میوه و کشت و زرع و آب دینور را فراوان دانسته و میگوید: طبع مردم دینور از همدان نیکوتر است
نویسنده معجم البلدان براساس شیوه خویش در تمام کتاب، که به نام بزرگان هر شهری اشاره میکند، در مورد دینور هم میگوید: بسیاری از اهل ادب و حدیث به این شهر منسوباند. او نام برخی از آنان را برده است
مقدسی، در مورد مذهب مردم دینور نوشته است:
«همدان و شهرهایش اهل حدیث هستند. به جز دینور که خاصی و عامی دارند. گروهی نیز مذهب سفیان ثوری دارند.»(
دینور در قرن چهارم هجری پایتخت سلسله مستقل کوچکی بود به نام حسنویه، رئیس طایفه کردی، که بر آن ناحیه تسلط و فرمانروایی داشتند. ظاهراً قلعه بزرگ سرماج در مجاورت دینور را هم حسنویه، که به سال 369 ق در آن جا وفات یافت، از سنگهای تراشیده ساخته بود. این حاکم بنابر قول ابن اثیر پنجاه سال سلطنت باشکوهی در آن جا داشته است